Lines of Noble Regard: The Venerable Giới Đức (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) Writes for Boi Tran, 2004

Mặc Tích Tôn Vinh: Thượng tọa Giới Đức (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) Đề Tặng Bội Trân, 2004

Giấy nhuốm màu thời gian, vài nét mực đen, và con mắt từng trải của người biết quý cái đẹp. Trong bài đề tặng viết cho Bội Trân, Thượng tọa Giới Đức, bút hiệu Minh Đức Triều Tâm Ảnh, không ban lời khen dễ dãi, mà nhìn nhận một điều hiếm quý: nếp thanh nhã của Huế vẫn còn được gìn giữ qua nhà, vườn, hội họa và cách sống.

Dedicated to Boi Tran GardenAn old garden, ancient manners, noble grace.A touch of distinction, a touch of leisure of the Former Capital.Literary blossom flowering beneath the worthy roof.By the hand of a heroic lady, chamber-star of another age.Purple Cloud HermitageWinter of the Year of the Monkey (2004)Minh Đức Triều Tâm Ảnh
Tặng Vườn Bội Trân Vườn xưa nếp cũ cao sang Chút quý phái, chút thanh nhàn Cựu Kinh Văn Hoa nở mái lương đình Bàn tay nữ kiệt Khuê tinh thuở nào Am Mây Tía Đông Giáp Thân Minh Đức Triều Tâm Ảnh

Giấy đã nhuốm màu tháng năm.

Trên mặt giấy đã mềm bởi thời gian, mực đen đi thành nét với sự ung dung và tự chủ. Phóng khoáng mà không buông lơi, tự do mà không rời khuôn phép. Lối viết ấy thường thuộc về người không còn mưu cầu hiệu quả bề ngoài. Người viết như hơi thở tự nhiên.

Sư Ông viết là Thượng tọa Giới Đức, cũng là người cầm bút với hiệu Minh Đức Triều Tâm Ảnh. Ở Huế, tên tuổi ngài từ lâu gắn với sự hòa hợp hiếm có giữa đời sống tâm linh và trí tuệ thẩm mỹ. Bậc tu hành, thi sĩ, nhà thư pháp, người tạo cảnh, người yêu chữ nghĩa, ngài thuộc về hạng người ngày một hiếm: càng tĩnh lặng càng hiểu sâu cái đẹp.

Hàng chữ ấy đề tặng Bội Trân:

Tặng Vườn Bội Trân

Vườn xưa nếp cũ cao sang
Chút quý phái, chút thanh nhàn Cựu Kinh
Văn Hoa nở mái lương đình
Bàn tay nữ kiệt Khuê tinh thuở nào

Am Mây Tía
Đông Giáp Thân

Minh Đức Triều Tâm Ảnh

Đề tặng ngắn mà không nhẹ. Đó là lối nói xưa, ít lời mà nhiều ý, gợi mở hơn là giảng giải.

“Vườn xưa” không chỉ tả tuổi đời. Đó là khu vườn có ký ức ở trong nó. Ở Huế, vườn chưa bao giờ chỉ là cảnh trí. Vườn nối ngôi nhà với thiên nhiên, và nối thiên nhiên với nhân cách của chủ nhân. Cây cối, lối đi, bóng râm, hồ nước đều là một phần của nếp ở.

“Nếp cũ cao sang” là lời nhận xét thật chuẩn xác. Cao sang ở đây không dính dáng đến phú quý. Đó là vẻ quý phái của chừng mực, của tỷ lệ hài hòa, của sự thanh lịch không thể mua mà phải được truyền lại rồi giữ gìn.

Tiếp đến là hai câu nhẹ như thoảng gió: “Chút quý phái, chút thanh nhàn.” Chữ “chút” dùng rất tinh. Cái đẹp cổ điển không bao giờ dư thừa. Nó chỉ lộ ra vừa đủ.

“Cựu kinh, văn hoa” gợi Huế mà không cần gọi tên thành quách. Người đọc nghĩ đến học vấn, lễ nghi, thơ phú, âm nhạc và công phu sống đẹp đã hun đúc nên vùng đất ấy.

Có lẽ đẹp nhất là câu “Nở mái lương đình”. Một ngôi nhà chỉ thực sự bước sang ý nghĩa khác khi dưới mái ấy có hội họa, đàm đạo, lòng hiếu khách, ký ức và tình bằng hữu. Mái nhà khi ấy không chỉ để ở, mà để nuôi dưỡng văn hóa.

Rồi bài thơ quay về:

Bàn tay nữ kiệt Khuê tinh thuở nào

Đó là lời khen ở bậc cao. Bàn tay là bàn tay tạo dựng, chăm nom, giữ gìn. Nữ kiệt không phải vẻ đẹp điểm xuyết, mà là người nữ có năng lực kiến tạo. Khuê tinh, hình tượng cổ phương Đông, gợi ngôi sao của nữ giới, của trí tuệ, phẩm hạnh và ánh sáng kín đáo trong đời sống gia cư.

Chỉ vài dòng ngắn, Thượng tọa Giới Đức đã gọi đúng điều nhiều người từng cảm nhận nơi Nhà Vườn Bội Trân. Đây không chỉ là tư thất, cũng không chỉ là nơi trưng bày. Đây là một thế giới sống, nơi tranh vẽ, kiến trúc, bữa ăn, tư liệu, câu chuyện và ký ức vẫn còn liên hệ với nhau.

Giá trị của bài đề tặng cũng nằm ở chính người viết - Thượng tọa Giới Đức. Một bài đề tặng nhỏ đôi khi làm được điều tượng đài lớn chưa chắc làm nổi. Nó xác nhận rằng một đời sống có phẩm vị đã được nhìn thấy, được hiểu, và được trân trọng.