Christie’s Paris

Christie’s Paris | Phụ Nữ Trong Nghệ Thuật Từ Thế Kỷ XVI Đến Thế Kỷ XXI, Hay Bội Trân: Một Hiện Diện Duy Nhất Từ Việt Nam Không Còn Ở Trong Vùng Khuất

Tháng 6 năm 2021, Christie's Paris tổ chức phiên đấu giá đầu tiên dành riêng cho các nữ nghệ sĩ, trải dài qua năm thế kỷ. Trong toàn cảnh ấy, chỉ có một nữ nghệ sĩ Việt Nam hiện diện: Bội Trân. Tác phẩm sơn mài của bà không xuất hiện như một ngoại lệ, mà như một phần của dòng tiếp nối, một hiện diện đã thành hình, bước vào một trường nhìn rộng lớn hơn. Trong một phiên đấu giá nhằm soi sáng những gì từng khuất lấp, sự xuất hiện ấy không phải là một phát hiện, mà là một sự mở ra lặng lẽ.

Tháng 6 năm 2021, Christie's Paris lần đầu tiên tại Pháp tổ chức một phiên đấu giá dành riêng cho các nữ nghệ sĩ, trải dài qua năm thế kỷ, từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XXI.

Trong toàn cảnh rộng lớn ấy, nơi những tên tuổi đã định hình lịch sử hội họa đứng cạnh những gương mặt vừa được khai mở, chỉ có một nữ nghệ sĩ Việt Nam xuất hiện: Bội Trân.

Tác phẩm sơn mài Sourie (2019) của bà không hiện diện như một ngoại lệ. Nó được đặt vào trong một dòng chảy, giữa những họa sĩ, nhà văn và những người sáng tạo đã, qua thời gian, định hình lại vị thế của nữ giới trong nghệ thuật.

Ý nghĩa của khoảnh khắc ấy không nằm ở sự hiện diện đơn thuần.

Trong một phiên đấu giá được hình thành nhằm soi chiếu lại những nghệ sĩ nữ từng bị khuất lấp, sự xuất hiện của Bội Trân không phải là một phát hiện muộn màng, mà là một sự tiếp nối, một thực hành đã thành hình, đã được sống, nay bước vào một trường nhìn rộng lớn hơn.

Ngôn ngữ sơn mài của bà không bộc lộ ngay tức khắc. Bề mặt không tự phơi bày. Nó hấp thụ thời gian, cử chỉ, và sự lặp lại. Điều hiện ra không chỉ là hình ảnh, mà là một trạng thái, được kết tinh qua sự chú tâm.

Trong đó, có thể cảm nhận một dư âm xa của những thế hệ họa sĩ Việt Nam trước đó, những người từng đi qua ranh giới giữa truyền thống và đổi mới, giữa di sản và nhu cầu tái sinh.

Sau Lê Thị Lựu, Bội Trân hiện diện như một trong những nữ nghệ sĩ Việt Nam hiếm hoi có tác phẩm bước vào thị trường nghệ thuật quốc tế, không như một đứt đoạn, mà như một sự mở ra lặng lẽ.

Phiên đấu giá nhằm soi sáng những gì từng bị lãng quên, thì đồng thời, nó cũng gợi ra một điều khác.

Rằng có những hiện diện không chờ được phát hiện. Chúng tồn tại.

Và khi hiện ra, chúng không cần lời báo trước, đã thành hình, đã tự định vị.

Christie's Paris: Thông Cáo Báo Chí

Chúng tôi rất tự hào khi tổ chức tại Pháp phiên đấu giá đầu tiên dành riêng cho các nữ nghệ sĩ. Trong những tháng gần đây, nhiều sự kiện quan trọng tôn vinh nghệ sĩ nữ đã được các bảo tàng lớn triển khai, tiêu biểu như triển lãm “Peintres femmes, 1780–1830” tại Musée du Luxembourg, triển lãm sắp tới “Elles font l’abstraction” tại Centre Pompidou, cùng chương trình MOOC do Centre Pompidou và Musée d’Orsay phối hợp với tổ chức AWARE thực hiện. Trong bối cảnh đó, Christie’s Paris nhận thấy đây là thời điểm thích hợp để tổ chức một phiên đấu giá tập trung vào chủ đề này. Chúng tôi đã nhận được sự ủng hộ đáng kể từ các bên ký gửi và đồng nghiệp, cho phép quy tụ một tuyển tập ấn tượng gồm các tác phẩm đa dạng về thời kỳ và chất liệu, hướng đến nhiều đối tượng sưu tập với mức ước tính từ 200 đến 300.000 Euro. Chúng tôi hy vọng phiên đấu giá sẽ góp phần làm sáng tỏ sự nghiệp của những nữ nghệ sĩ, một số trong đó đã ở trong bóng tối quá lâu.

Tham Quan Trực Tuyến: Old Masters, Women In Art & Triển Lãm The Hekking Mona Lisa Tại Paris

'Phụ Nữ Trong Nghệ Thuật' (Women in Art) giới thiệu một tuyển chọn các tác phẩm nghệ thuật được ký tên độc quyền bởi những nữ nghệ sĩ hàng đầu. Phiên đấu giá mang tính đột phá này mời gọi người xem khám phá năm thế kỷ nghệ thuật, bao gồm hội họa, trang sức, nhiếp ảnh, thiết kế, sách và bản thảo, thời trang cổ điển, tranh in, bản vẽ và điêu khắc.

Tổng Quan Phiên Đấu Giá

Lần đầu tiên, Christie’s tại Pháp tổ chức một phiên đấu giá dành riêng cho các nữ nghệ sĩ, quy tụ khoảng một trăm lô, trải dài qua nhiều thế kỷ. Tuyển chọn bao gồm hội họa cổ điển, nghệ thuật đương đại, tác phẩm trên giấy, pastel, nhiếp ảnh, thời trang cao cấp, sách và bản thảo, tranh in, truyện tranh, trang sức, thiết kế và nghệ thuật trang trí, nơi các tên tuổi danh tiếng cùng xuất hiện bên cạnh những nghệ sĩ trước đây ít được chú ý.

Đấu giá: 16 tháng 6, 2021, 17:00
Triển lãm: 12 – 15 tháng 6, 2021, 10:00 – 18:00 (vào cửa miễn phí)
Địa điểm: Christie’s, 9 avenue Matignon, 75008 Paris, Pháp

Paris – Lần đầu tiên, Christie’s tại Pháp sẽ tổ chức một phiên đấu giá dành riêng cho các nữ nghệ sĩ, bao quát mọi chất liệu, từ hội họa cổ và hiện đại, điêu khắc, sách và thư có chữ ký, nhiếp ảnh, tranh khắc, thiết kế, trang sức, đến thời trang. Toàn cảnh này nhằm tôn vinh các nữ nghệ sĩ hoạt động trong suốt năm thế kỷ, thuộc nhiều quốc tịch khác nhau, tất cả đều đã để lại dấu ấn trong lịch sử nghệ thuật, từ thế kỷ XVI đến XXI.

Phiên đấu giá tập trung vào các nghệ sĩ thế kỷ XVI, XVII và XVIII, những người thường bị đối xử không công bằng trong lịch sử nghệ thuật. Trong phần hội họa cổ điển, một tác phẩm tuyệt đẹp của Louyse Moillon (1610–1696), Still life (1636), với mức ước tính €300.000–500.000, là điểm nhấn của phiên đấu giá. Là một trong những bậc thầy của thể loại tĩnh vật trái cây, Louyse Moillon là một trong số ít nữ họa sĩ thế kỷ XVII tại Pháp mà tác phẩm ngày nay đã được xác định rõ ràng. Tác phẩm được đưa ra đấu giá có niên đại và chữ ký, cho phép các học giả định vị chính xác trong tổng thể sự nghiệp với chỉ 69 tác phẩm được quy gán chắc chắn. Chủ nghĩa hiện thực tỉ mỉ, nét bút chính xác, màu sắc phong phú và khả năng thể hiện độ mềm mại hay trong suốt của trái cây là minh chứng cho trình độ bậc thầy của bà, một di sản chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật Flemish và được củng cố qua sự tiếp xúc với các họa sĩ Hà Lan tại Saint-Germain.

Những điểm nhấn khác bao gồm một bố cục mùa thu tinh tế của Anne Vallayer-Coster (1744–1818), Vase of Flowers and Grapes on Entablature (1781), ước tính €150.000–250.000, được thực hiện trong giai đoạn chín muồi sau khi bà gia nhập Học viện Hoàng gia Hội họa và Điêu khắc. Trong tình trạng bảo tồn xuất sắc, tác phẩm chưa từng xuất hiện tại đấu giá và chưa được trưng bày kể từ lần xuất hiện cuối cùng tại London năm 1954. Là một nghệ sĩ mang tinh thần hiện đại được đồng nghiệp công nhận, bà đã truyền cảm hứng cho các họa sĩ Ấn tượng, đặc biệt là Fantin-Latour.

Một tác phẩm quan trọng khác là Portrait of a Woman của Élisabeth Vigée Le Brun (1755–1842). Là một trong những họa sĩ chân dung vĩ đại nhất thời đại của mình, bà lần lượt là họa sĩ của triều đình Pháp, Vương quốc Napoli, triều đình Hoàng đế Vienna và sau cùng là Hoàng đế Nga. Đây là một phát hiện mới, khi tác phẩm chưa từng được công bố hay đưa ra đấu giá. Với mức ước tính €80.000–120.000, tác phẩm hứa hẹn sẽ thu hút các nhà sưu tập như một minh chứng đặc sắc cho giai đoạn Paris của nghệ sĩ.

Lavinia Fontana (1552–1614), họa sĩ Ý đã khẳng định tài năng và tri thức của mình trong thế kỷ XVI với tư cách là nữ nghệ sĩ đầu tiên được bầu vào Học viện Mỹ thuật Rome, mang đến trong phiên này một bức chân dung toàn thân cậu bé với chú chó (1585–1590), một ví dụ tiêu biểu cho nghệ thuật của bà. Bản vẽ chuẩn bị cho tác phẩm hiện được lưu giữ tại Uffizi, Florence. Tác phẩm được ước tính €60.000–100.000.

Phiên đấu giá cũng sẽ bao gồm một phần dành riêng cho nghệ thuật trang trí, trong đó có chiếc khay marquetry tinh xảo do bà góa Duvinage thực hiện. Đây là một trong những sáng tác độc đáo nhất của thập niên 1870. Chịu ảnh hưởng của nghệ thuật Nhật Bản, cả về kỹ thuật lẫn biểu tượng học, tác phẩm đồng thời, qua hình thức của mình, cũng phản ánh tính chiết trung đặc trưng của cuối thế kỷ XIX.^th century.

Bộ phận Sách Hiếm và Bản Thảo sẽ giới thiệu một bức thư dài 8 trang tuyệt đẹp của George Sand (1804–1876) gửi tới Gustave Flaubert, với mức ước tính €6.000 – 8.000. Nhà văn đã đổi tên thành một tên nam giới để đảm bảo tác phẩm của mình được đọc rộng rãi hơn. Bức thư mang tính tự bạch này là một trong những văn bản đẹp và xúc động nhất trong thư từ của George Sand: “Những bức thư của anh rơi xuống tôi như cơn mưa thấm ướt, và làm cho những gì còn ẩn trong lòng đất lập tức nảy nở…” bà viết. Các nhà sưu tập cũng sẽ có cơ hội sở hữu một bức thư chưa từng được công bố của Édith Piaf (1915–1963) gửi cho người tình của mình, nam diễn viên Ý–Pháp Yves Montand, với mức ước tính €2.000 – 3.000, được viết trong thời gian bà lưu diễn tại miền Bắc nước Pháp. Trong thư, bà thông báo về sự chia tay của họ, sau khi nhận được một bức điện từ Montand với nội dung: “Có lẽ em đúng – anh quá trẻ so với em – Anh cầu chúc em, từ tận đáy lòng, hạnh phúc mà em xứng đáng.”

Trong lĩnh vực khoa học, phụ nữ cũng đã hoạt động theo những cách mang tính cách mạng, và Marie Curie (1867–1934) có lẽ là một trong những nhân vật quan trọng nhất, đặc biệt nhờ luận án (1903) của bà, được dành cho hiện tượng phóng xạ, giúp bà giành giải Nobel Vật lý chỉ sáu tháng sau khi công bố. Với mức ước tính €10.000 – 15.000, những người sưu tập sách khoa học chắc chắn sẽ nhận thức được giá trị lịch sử của ấn phẩm này, được giới thiệu dưới dạng bản in đầu tiên có chữ ký của chính bà.

Dorothea Tanning (1910–2012) được đại diện trong phiên đấu giá này qua kiệt tác khắc in của bà: The Seven Spectral Perils (€25.000 – 35.000). Được thực hiện năm 1950, bảy bản in thạch bản siêu thực này, trong tình trạng bảo tồn xuất sắc, sẽ được trình bày trong bộ portfolio nguyên bản. Ấn bản chỉ gồm 50 bản, một số trong đó hiện đã nằm trong bộ sưu tập của các bảo tàng quốc tế hàng đầu (MoMA, Reina Sofía, Smithsonian American Art Museum).

Các tên tuổi quan trọng khác của thế kỷ XX như Niki de Saint Phalle (1930–2002), Sarah Morris (1967), Dora Maar (1907–1997), Sheila Hicks (1934) và Maria Helena Vieira da Silva (1908–1992) cũng sẽ góp mặt trong phiên đấu giá. Tác phẩm La ville, la nuit (minh họa bên phải) của Vieira da Silva, với mức ước tính €30.000 – 50.000, là một trong những điểm nhấn của phần nghệ thuật thế kỷ XX. Tác phẩm này xuất phát từ bộ sưu tập của Max-Pol Fouchet, một nhân vật văn hóa nổi tiếng, nhà thơ, tiểu thuyết gia, sử gia nghệ thuật, nhà phê bình văn học và âm nhạc, đồng thời cũng là một gương mặt quen thuộc trên sóng phát thanh và truyền hình. Đây là món quà mà nghệ sĩ dành tặng ông sau lần gặp gỡ trong quá trình quay một bộ phim tài liệu về chính bà.

Thời trang cũng sẽ được giới thiệu với một số thiết kế của nhà tạo mẫu tiên phong đầy táo bạo Elsa Schiaparelli, xuất phát từ kho lưu trữ cá nhân của bà và được ghi nhận bởi cháu gái Marisa Berenson, cùng với một số trang phục của nhà thiết kế danh tiếng Madame Grès, trong đó có một chiếc váy xếp nếp từ thập niên 1930 đã được trưng bày tại triển lãm hồi cố quy mô lớn “La couture à l’œuvre” tại Musée Bourdelle năm 2011. Nghệ thuật trang sức cũng sẽ được giới thiệu với một chiếc vòng cổ tuyệt mỹ, do nghệ sĩ siêu thực Leonor Fini thực hiện, với mức ước tính €10.000–15.000. Đây là một tác phẩm trang sức mang tính điêu khắc đích thực, cách điệu hình “Sừng” bằng vàng, có thể được đeo như một trang sức đội đầu hoặc như vòng cổ cứng dạng mở

Cuối cùng, Christie’s sẽ dành carte blanche cho Inès Longevial (sinh năm 1990), người sẽ chiếm giữ một không gian triển lãm song song với triển lãm trước phiên đấu giá. Inès Longevial thực hiện các bản vẽ và tranh dựa trên sự cộng hưởng của ấn tượng, cảm xúc và cảm giác, từ đó tự nhiên rút ra bảng màu của mình. Nghệ sĩ tiếp cận ký ức thông qua màu sắc và tạo hình những gương mặt trong trẻo, trầm tư. Nếu trong các tác phẩm trước, gương mặt thường trở thành nơi của những trang trí ngẫu hứng với bảng màu rực rỡ, thì loạt tác phẩm mới này hướng đến sự giản lược hơn, tập trung chủ yếu vào các biến chuyển sắc độ. Dáng vẻ im lặng của nhân vật nữ, được triển khai trong nhiều dải màu và bị bao bọc bởi những cánh tay đan chéo, gợi nhắc đến các nữ nghệ sĩ như Dorothea Tanning hay Leonor Fini. Triển lãm được thực hiện với sự hợp tác của Ketabi Projects.

Các nữ nghệ sĩ và nhà văn khác góp mặt trong phiên đấu giá bao gồm: Carole Benzaken, Claude Cahun, Anne Vallayer-Coster, Marie Curie, Dadamaino, Sonia Delaunay, Veuve Duvinage, Lavinia Fontana, Leonor Fini, Sarah Morris, Maria Lai, Marie Laurencin, Vernon Lee, Suzette Lemaire, Dora Maar, Louyse Moillon, Berthe Morisot, Meret Oppenheim, Alice Paalen, Alicia Penalba, Maria Pergay, Edith Piaf, JIANG Qiong Er, Bettina Rheims, Ayako Rokkaku, Niki de Saint Phalle, George Sand, Claire Stansfi, Dorothea Tanning, Bội Trân, Élisabeth Vigée Le Brun, Renée Vivien.

Bội Trân, nữ nghệ sĩ Việt Nam duy nhất, có tác phẩm được giới thiệu trong phiên đấu giá đặc biệt này.